Većina solarnih panela i nakon 30 godina rada i dalje proizvodi preko 80% početne snage, pokazuje analiza naučnika iz Švajcarske, čiji rezultati daju dodatni vjetar u leđa ulaganjima u obnovljive izvore energije.
Iako se solarni paneli obično prodaju uz garancije koje traju 25 do 30 godina, pravo pitanje za mnoge vlasnike kuća i sistema postavlja se tek nakon isteka tog roka: koliko zapravo dugo ovi sistemi nastavljaju da funkcionišu i da smanjuju račune za struju?
Studija koju predvodi Ebrar Ozkalay sa Univerziteta primijenjenih nauka i umjetnosti južne Švajcarske (SUPSI), sugeriše da su odgovori iznenađujuće optimistični.
Istraživački tim je pratio performanse šest solarnih sistema koji su instalirani u različitim djelovima Švajcarske između 1987. i 1993. godine – od nizinskih regija do alpskih lokacija. Rezultati su pokazali da većina panela i dalje proizvodi preko 80% svoje originalne snage, što je izuzetno dobar pokazatelj dugovječnosti.
Uz višedecenijsko praćenje rada ovih sistema, naučnici su u laboratoriji analizirali fizičko stanje pojedinačnih modula kako bi razumjeli uzroke i mehanizme starenja.
Jedan od ključnih pokazatelja bio je godišnji stepen gubitka performansi, odnosno koliko snage solarni sistem izgubi tokom svake godine rada. Prosječan godišnji pad iznosio je svega 0,25%, što je značajno manje od vrijednosti koje se često pominju u ranijim terenskim studijama. Drugim riječima, starenje ovih panela odvijalo se veoma sporo.
Razlike u dugovječnosti zavisile su od više faktora, prije svega temperature i nadmorske visine. Sistemi na manjim visinama trpjeli su veći toplotni stres: moduli su dostizali i do 20°C više u odnosu na panele na višim nadmorskim visinama, a upravo su ti „topliji“ sistemi pokazivali bržu degradaciju.
Pored temperature, važnu ulogu igrao je i kvalitet materijala, odnosno takozvani bill of materials, što predstavlja kompletnu „recepturu“ od kojih je panel sastavljen. Kao i kod patika koje naizgled mogu izgledati isto, ali se razlikuju po ljepilu, kvalitetu konca i materijala za đon, tako i solarni paneli, iako vizuelno slični, mogu imati veoma različite dugoročne performanse zbog kvaliteta sastavnih komponenti.
Jedan od jasnih pokazatelja starenja bio je i enkapsulant, providna plastična zaštita koja obavija solarne ćelije. Ovaj sloj je u toplijim uslovima pokazivao veći nivo razgradnje, a istraživači su primijetili da to može voditi stvaranju hemijskih nusprodukata koji vremenom izazivaju koroziju.
Ovakve dugoročne studije iz realnog okruženja su rijetkost, što njihov značaj čini još većim. Dosadašnje procjene dugovječnosti često su se oslanjale na ubrzane laboratorijske testove, u kojima se paneli izlažu simuliranim ekstremnim uslovima kako bi se predvidio njihov rad tokom godina.
Međutim, švajcarski tim tvrdi da podaci iz stvarnog rada panela tokom decenija daju daleko realniju sliku, naročito kada se procjenjuje stvarni vijek trajanja sistema.
Zanimljivo je da su prethodna istraživanja bilježila brže propadanje. Na primjer, američka Nacionalna laboratorija za obnovljive izvore energije (NREL) je 2015. godine objavila studiju o 20-godišnjem silicijumskom sistemu u kojoj je godišnji pad snage iznosio oko 0,8%.
Autori studije naglašavaju da njihovi rezultati ne znače da će svi paneli bez problema raditi duže od 30 godina. Ishodi zavise od klime, načina montaže, izbora materijala i proizvođača. Ipak, rezultati su posebno relevantni za umjerene i alpske klimatske uslove centralne Evrope, poput onih u Švajcarskoj.
Za vlasnike kuća, praktična poruka je jasna: ako su paneli kvalitetno izrađeni i dobro instalirani, mogu dugo nakon isteka garancije nastaviti da proizvode korisnu električnu energiju, čime se ukupna investicija dodatno isplaćuje. A to znači i više godina sa manjim računima za struju.
Uprkos tome, zakonodavne promjene mogu iznenada promijeniti računicu. Tako, na primjer, poresko olakšanje za domaćinstva koja koriste čistu energiju u SAD-u (Residential Clean Energy Credit) više neće biti dostupno za sisteme puštene u rad nakon 31. decembra 2025. godine, zbog čega dugoročna pouzdanost postojećih sistema postaje još značajnija.
Tu je i aspekt koji se ne može zanemariti – zdravlje ljudi. Zamjena struje iz fosilnih izvora obnovljivim energijama značajno doprinosi smanjenju zagađenja vazduha, a prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, zagađenje je povezano sa milionima prijevremenih smrti godišnje.
Izvor:
Ne propustite novosti, savjete i priče o zaštiti životne sredine koje redovno dijelimo.
Zaprati Zeleni talas na Instagramu
Lajkuj Zeleni talas na Facebooku
Zaprati Zeleni talas na X-u
Zaprati Zeleni talas na YouTube kanalu
