Analiza francuske organizacije Générations Futures, članice mreže PAN Europe (Pesticide Action Network), ponovo je otvorila raspravu o smjeru u kojem bi mogla krenuti evropska politika regulacije pesticida. Prema njihovim nalazima, čak 49 sintetičkih pesticida moglo bi dobiti neograničeno odobrenje za upotrebu ukoliko predlog Evropske komisije iz tzv. omnibus paketa stupi na snagu 1. januara 2027. godine.
Na listi supstanci koje bi, prema ovoj procjeni, bile obuhvaćene neograničenim odobrenjima nalaze se i neka od najpoznatijih i najkontroverznijih sredstava u savremenoj poljoprivredi, uključujući glifosat i acetamiprid. Générations Futures navodi da takav razvoj događaja potvrđuje ranija upozorenja nevladinih organizacija da bi omnibus predlog o bezbjednosti hrane i stočne hrane mogao značajno sniziti postojeći nivo zaštite građana i životne sredine.
Podsjetimo, Evropska komisija je 16. decembra 2025. godine predstavila predlog „Omnibus“ paketa za bezbjednost hrane i stočne hrane. Paket predviđa niz izmjena koje se odnose i na pravila o pesticidima, a koje su već tada izazvale pažnju stručne i šire javnosti.
Jedna od ključnih promjena odnosi se na trajanje odobrenja aktivnih supstanci. Umjesto dosadašnje prakse vremenski ograničenih dozvola koje zahtijevaju periodično obnavljanje i preispitivanje, predlog predviđa da neograničeni periodi odobrenja postanu pravilo. Ograničena odobrenja bila bi zadržana samo za izuzetne slučajeve. Komisija, međutim, nije objavila preciznu listu supstanci koje bi bile obuhvaćene ovim režimom.
Upravo zbog tog nedostatka jasnoće, Générations Futures sprovela je sopstvenu analizu. Rezultati, kako navode, pokazuju da bi neograničena odobrenja mogla obuhvatiti i supstance koje su već predmet naučnih i regulatornih kontroverzi.
Istovremeno, u pratećem radnom dokumentu uz Omnibus predlog, Evropska komisija iznosi procjene finansijskih ušteda za industriju i administraciju. Te procjene, prema tumačenju Générations Futures i PAN Europe, sugerišu da Komisija raspolaže određenim informacijama o supstancama na koje bi se nova pravila odnosila.
Kao ilustracija navode se konkretni iznosi: očekivane uštede od 176.100 eura za acetamiprid, 605.500 eura za glifosat, te ukupno 16.844.125 eura u postupcima obnove odobrenja za supstance čija odobrenja ističu između 2033. i 2035. godine. Nevladine organizacije upozoravaju da bi takav pristup mogao značiti odustajanje od periodičnog preispitivanja supstanci za koje se, kako tvrde, gomilaju naučni dokazi o toksičnosti.
Pauline Cervan, toksikološkinja iz Générations Futures, ocjenjuje da bi potvrđivanje ovakve liste predstavljalo ozbiljan rizik. Neograničena odobrenja, smatra ona, dodatno bi otežala mogućnost da se nove naučne spoznaje pretoče u regulatorne odluke, uključujući eventualne zabrane supstanci koje se pokažu kao neprihvatljivo rizične.
Sličan stav iznosi i Salomé Roynel iz PAN Europe. Ona navodi primjer acetamiprida, neonikotinoida za koji se, prema njenim riječima, redovno pojavljuju nova istraživanja koja ukazuju na neurotoksične efekte i potencijalne rizike po fetuse i djecu. Kao drugi primjer pominje folpet, široko korišćeni fungicid koji se dovodi u vezu sa Parkinsonovom bolešću, a koji, prema predloženim izmjenama, više ne bi bio predmet obaveznog preispitivanja svakih 15 godina.
Roynel ocjenjuje da bi takve promjene značile značajan korak unazad u oblasti zaštite zdravlja, uz napomenu da je upravo periodično obnavljanje odobrenja do sada predstavljalo mehanizam kroz koji su nova naučna saznanja mogla uticati na regulatorni status pojedinih supstanci.
Générations Futures je zbog svega toga uputila zvanično pismo Evropskoj komisiji, tražeći potvrdu liste supstanci koje bi bile obuhvaćene neograničenim odobrenjima, kao i dodatna pojašnjenja samog predloga.
Rasprava o Omnibus paketu time ulazi u osjetljivu fazu u kojoj se prepliću argumenti o administrativnom rasterećenju i smanjenju troškova, sa jedne strane, te pitanja dugoročne zaštite zdravlja i životne sredine, sa druge. Ishod tog procesa biće od značaja ne samo za države članice EU, već i za zemlje poput Crne Gore, koje svoje zakonodavstvo postepeno usklađuju sa evropskim pravilima.
Izvor:
Ne propustite novosti, savjete i priče o zaštiti životne sredine koje redovno dijelimo.
Zaprati Zeleni talas na Instagramu
Lajkuj Zeleni talas na Facebooku
Zaprati Zeleni talas na X-u
Zaprati Zeleni talas na YouTube kanalu
